Wat zijn verstandskiezen?
Verstandskiezen, ook wel derde molaren of achterste kiezen genoemd, zijn de laatste kiezen die doorkomen. De meeste mensen hebben vier verstandskiezen, maar sommigen hebben er minder of zelfs helemaal geen. Ze komen meestal door tussen uw 17e en 25e levensjaar.
Bij Tandartspraktijk Top Lach aan de Amsterdamsestraatweg 346 in Utrecht beoordelen wij regelmatig of verstandskiezen problemen veroorzaken en of verwijdering nodig is.
Waarom veroorzaken verstandskiezen problemen?
Onze kaken zijn in de loop van de evolutie kleiner geworden, maar het aantal tanden is gelijk gebleven. Daardoor is er bij veel mensen onvoldoende ruimte voor de verstandskiezen. Dit kan leiden tot diverse problemen.
Gedeeltelijk doorgekomen verstandskies
Als een verstandskies slechts gedeeltelijk doorkomt, ontstaat er een flap tandvlees waaronder bacteriën zich ophopen. Dit kan leiden tot pericoronitis — een pijnlijke ontsteking van het tandvlees rondom de kies.
Symptomen van pericoronitis:
- Pijn en zwelling achter in de mond
- Moeite met kauwen en slikken
- Slechte smaak of geur
- Uitstraling naar oor of kaak
- Soms koorts
Scheef groeiende verstandskies
Een verstandskies kan horizontaal, schuin of naar de buurkies toe groeien. Dit noemen we een geïmpacteerde verstandskies. Een scheef groeiende kies kan druk uitoefenen op de buurkies, waardoor deze beschadigt.
Cariës aan de verstandskies
Omdat verstandskiezen ver achter in de mond zitten, zijn ze moeilijk te poetsen. Hierdoor ontstaan sneller gaatjes (cariës).
Cyste
In zeldzame gevallen kan zich rond een niet-doorgekomen verstandskies een cyste vormen — een met vocht gevuld zakje dat het kaakbot kan aantasten.
Wanneer moeten verstandskiezen worden getrokken?
Niet alle verstandskiezen hoeven eruit. De tandarts adviseert verwijdering in de volgende situaties:
- Herhaaldelijke ontstekingen (pericoronitis)
- Schade aan de buurkies door druk of cariës
- Cariës aan de verstandskies die niet goed te behandelen is
- Cystevorming rondom de kies
- Orthodontische redenen — wanneer de verstandskies de stand van andere tanden beïnvloedt
- Pijn die niet op een andere manier te verhelpen is
Bij twijfel maakt de tandarts een röntgenfoto (vaak een OPT — panoramische opname) om de positie van de verstandskiezen te beoordelen.
Hoe worden verstandskiezen getrokken?
Eenvoudige extractie
Als de verstandskies volledig is doorgekomen en een goede positie heeft, kan de tandarts de kies onder lokale verdoving verwijderen. Dit is vergelijkbaar met het trekken van een gewone kies.
Chirurgische verwijdering
Bij een geïmpacteerde verstandskies die scheef staat of nog in het bot zit, is een chirurgische ingreep nodig. Hierbij:
1. Wordt het tandvlees opengeklapt
2. Wordt eventueel bot verwijderd
3. Wordt de kies in delen verwijderd
4. Wordt de wond gehecht
Dit kan bij de tandarts onder lokale verdoving, of bij de kaakchirurg — eventueel onder algehele narcose bij ernstige gevallen of meerdere kiezen tegelijk.
Herstel na het trekken van verstandskiezen
Het herstel duurt gemiddeld 1 tot 2 weken. Hier zijn tips voor een voorspoedig herstel:
- Bijt op een gaasje — Direct na de ingreep 30 minuten op een gaasje bijten om de bloeding te stoppen
- Koel — Leg een koud kompres tegen uw wang (20 minuten aan, 20 minuten uit) om zwelling te beperken
- Pijnstillers — Neem paracetamol of ibuprofen zoals voorgeschreven. Vermijd aspirine (bevordert bloeding)
- Zacht eten — Eet de eerste dagen zacht voedsel: soep, yoghurt, smoothies. Vermijd hard, knapperig of heet voedsel
- Niet roken — Roken vertraagt de genezing en verhoogt het risico op een droge kas (dry socket)
- Niet spoelen — Spoel de eerste 24 uur niet om het bloedstolsel niet te verstoren
- Voorzichtig poetsen — Poets de overige tanden normaal maar vermijd het wondgebied de eerste dagen
Mogelijke complicaties
- Droge kas (dry socket): Als het bloedstolsel loslaat, ontstaat er een pijnlijke open wond. Neem contact op met de tandarts.
- Nabloeding: Licht bloeden is normaal. Bij hevig bloeden bijt u opnieuw op een gaasje en belt u de praktijk.
- Tijdelijke gevoelloosheid: Bij onderste verstandskiezen loopt een zenuw door het kaakbot. In zeldzame gevallen kan deze tijdelijk verdoofd raken.
Verstandskiezen en uw mondhygiëne
Als uw verstandskiezen niet worden verwijderd, is extra aandacht voor mondhygiëne achter in de mond essentieel. Onze mondhygiënisten geven u specifiek advies over het reinigen van moeilijk bereikbare plekken.
Verstandskiezen? Top Lach adviseert
Heeft u last van uw verstandskiezen? Bij Tandartspraktijk Top Lach aan de Amsterdamsestraatweg 346 in Utrecht beoordelen onze tandartsen — Mohamed Magdy Attallah, Agnieszka Pawlik en Sara Franco — of uw verstandskiezen problemen veroorzaken.
Wij maken een röntgenfoto en bespreken de opties met u. Indien nodig verwijzen wij u naar een kaakchirurg voor verdere behandeling.
Bel 030 320 3210 of maak online een afspraak. Bij acute pijn kunt u terecht via onze spoedpagina.
